Waddenwandelen in OpenStreetMap

In mijn vorige bericht deed ik een oproep om mij te helpen het wandelnetwerk Waddenwandelen op te nemen in OpenStreetMap. In dit bericht zet ik op een rijtje op welke manier je een bijdrage zou kunnen leveren.

Mijn verzoek aan wandelaars is om de knooppunten van het netwerk vast te leggen, bij voorkeur in een GPX-bestand. Daarvoor hoef je beslist niet in het bezit te zijn van een speciaal voor dit doel aangeschaft GPS-apparaat. Je kunt ook je smartphone of tablet gebruiken als GPS. Als je in het bezit bent van een iPhone installeer dan bijvoorbeeld de Locations Tagger app. Heb je een Android smartphone, dan zou je de OSMTracker for Android kunnen proberen. Mocht je andere POI’s (points of interest) tegenkomen, sla die dan ook op. Hoe meer interessante informatie, hoe beter! Stuur het GPX-bestand naar friesewoudloper(apestaartje)gmail.com. Dan voeg ik de informatie toe aan OpenStreetMap.

Als je een stapje verder wilt gaan, bewaar dan niet alleen de knooppunten en POI’s, maar ook de gelopen route in het GPX-bestand. Ik upload de routes naar OpenStreetMap, waarna ik ze ‘overtrek’ in OpenStreetMap. Geef indien mogelijk ook aanvullende informatie, zoals de naam van het fiets- of wandelpad, het type verharding of wel/niet toegankelijk voor honden. Die informatie kun je ook aanleveren in de vorm van een schetsje of tekst.

Het snelste (en allerleukste) is natuurlijk om de gegevens zélf toe te voegen aan OpenStreetMap. Daarvoor moet je eerst een account aanmaken. Ga vervolgens naar www.openstreetmap.org, klik op bewerken en geef je gebruikersnaam en wachtwoord op. De Potlatch 2 editor wordt nu gestart. Lees de (Engelstalige) wiki-pagina van Potlatch 2 voor instructies over het gebruik van de editor. Bekijk deze video over het toevoegen van POI’s.

In negen van de tien gevallen is het toevoegen van een knooppunt heel eenvoudig, omdat het punt al als node in OpenStreetMap staat, maar alleen nog niet als Waddenwandelen-knooppunt getagt is.
Zoom in op het gebied waarin het knooppunt zich bevindt en selecteer de betreffende node. Klik op Advanced en tag de node als volgt:
Key=rwn_ref + Value=volgnummer van het knooppunt
Relation=network rwn rwn Waddenwandelen + ID=2807863

Als de node niet bestaat, omdat er een stuk weg of pad mist, dan moet je eerst het ontbrekende deel intekenen. Bekijk deze video over het intekenen van wegen.

Het taggen van de lijnstukken tussen de knooppunten is ingewikkelder. Selecteer de lijnstukken tussen twee knooppunten. Soms is het nodig om bestaande lijnstukken op te knippen, omdat ze verder doorlopen dan het eindknooppunt. Maak een nieuwe relatie aan met de volgende tags:
Key=name + Value=Waddenwandelen
Key=network + Value=rwn
Key=type + Value=route
Key=route + Value=hiking
Key=note + Value=beginknooppunt-eindknooppunt
Relation=network rwn rwn Waddenwandelen + ID=2807863
Tag alle lijnstukken tussen de twee knooppunten met deze nieuwe relatie.
Vergeet niet je edits op te slaan!

That’s it! Het duurt meestal één of twee dagen voordat je de gegevens terug ziet in www.openwandelkaart.nl.

Als je nog vragen hebt, laat het me weten. Uit eigen ervaring weet ik dat het doorvoeren van wijzigingen in OpenStreetMap in het begin best eng kan zijn, maar als je de basics kent en je gezond verstand gebruikt, valt het uiteindelijk best mee.

Advertenties

Waddenwandelen & Open Data

Begin januari zag ik tijdens mijn dagelijkse wandeling met de hond nieuwe bewegwijzering in de vorm van paaltjes en stickers op lantaarnpalen en verkeersborden. Bij navraag bleek het om het Waddenwandelen te gaan, een aaneengesloten netwerk van 1200 km aan wandelpaden in de kop van Noord-Holland, Friesland en Groningen.

Ik ging op zoek naar een kaart van het wandelnetwerk en kwam al snel terecht op de Waddenwandelen-website. De website biedt de mogelijkheid om in een kaart-viewer het netwerk te bekijken en eigen routes samen te stellen. Helaas kun je deze routes niet als GPX-bestand downloaden en werkt de print-functionaliteit (nog) niet. Naast de website zijn er ook een iPhone en Android app. Die zien er goed uit en geven je de mogelijkheid om routes offline te bekijken op je smartphone, maar ook hier geen optie om de data te gebruiken in combinatie met je eigen hard- en software, zoals de Garmin eTrex die ik zelf gebruik voor lange wandelingen.
Tenslotte zijn er papieren kaarten van Falkplan. Deze kosten 9,10 euro per stuk. Er zijn in totaal vijf Falk-kaarten voor het Waddenwandelen-netwerk. Dat betekent dat je ruim 45 euro kwijt bent als je het complete netwerk op papier wilt.

Het promoten van het Wadden- en Lauwersmeergebied, bijvoorbeeld door het realiseren van een wandelnetwerk, ondersteun ik van harte. Ik maak me echter wel zorgen over of de projectresultaten van Waddenwandelen toekomstbestendig zijn. De bewegwijzering bestaat voor een groot deel uit stickers op straatmeubilair. Hoe gaat dat straks bij vernieling of vervanging? Zijn daar afspraken over gemaakt met de beheerder van de openbare ruimte? En hoe worden wijzigingen in het netwerk doorgevoerd in de brondata en gepubliceerd via de diverse kanalen, wanneer het project straks afgelopen is?

De knooppunten en routes zijn niet beschikbaar als open data. Dit betekent dat je de gegevens niet kunt downloaden vanaf het internet en dat de auteursrechten hergebruik uitsluiten. De gegevens zijn alleen op te vragen via door het project gedefinieerde en ontwikkelde kanalen: de Waddenwandelen-website, de apps of de Falkplan-kaarten.
Stel je wilt als toeristische ondernemer de informatie overnemen op je website of in je folder. Of je bent uitgever en je wilt een leuk artikel wijden aan het wandelnetwerk met een overzichtskaart er bij. Of je bent net een kleine startup begonnen en denkt dat je een véél coolere Waddenwandelen-app kunt bouwen dan de bestaande. Dat gaat allemaal niet lukken, omdat je de gegevens niet kunt gebruiken. Een gemiste kans, zeker als je bedenkt dat het hele project gefinancierd is met publiek geld (2,9 miljoen euro). Door de gegevens wél beschikbaar te stellen aan Falkplan BV en niet aan andere ondernemers, is er bovendien sprake van concurrentievervalsing.

De website en app maken overigens gebruik van OpenStreetMap, een topografische kaart die is gemaakt door duizenden vrijwilligers over de hele wereld. Het is een voorbeeld van crowdsourcing. OpenStreetMap is in tegenstelling tot het Waddenwandelen-netwerk wél beschikbaar voor hergebruik, zonder dat daar kosten aan verbonden zijn. Gratis betekent niet dat er geen voorwaarden zijn: bronvermelding is verplicht. Helaas is dit door het project over het hoofd gezien.
Wat mij betreft is er ook een ‘morele verplichting’ om niet alleen te nemen, maar ook te geven. Als je de kaart op de Waddenwandelen-website goed bekijkt, zie je dat sommige fiets- en wandelpaden ontbreken in OpenStreetMap. Naar mijn idee zou het project dat moeten repareren of op z’n minst de data beschikbaar moeten stellen, zodat de vrijwilligers van OpenStreetMap de ontbrekende gegevens op een efficiënte manier kunnen toevoegen. Zo wordt OpenStreetMap steeds beter. Daar profiteert niet alleen Waddenwandelen, maar iederéén van.

Ik heb Landschapsbeheer Fryslan een mail gestuurd waarin ik mijn zorgen over de duurzaamheid van de projectresultaten kenbaar maak en de vraag stel of de knooppunten en routes alsnog beschikbaar komen als open data. In afwachting van het antwoord ben ik begonnen om de gegevens zelf maar toe te voegen aan OpenStreetMap. Een tijdrovende, maar wel leuke klus, waar ik wel wat hulp bij kan gebruiken 😉 Je kunt de voortgang volgen via de OpenWandelkaart.

Uiteindelijk zou ik het liefste alle wandel-, fiets-, auto- en kanoroutes in onze regio op deze manier in OpenStreetMap willen vastleggen. De routes kunnen dan gedownload worden en gebruikt worden in combinatie met verschillende apparaten en programma’s. Het is ook mogelijk om er papieren kaarten van te maken (maar daarover in een latere blogpost meer). Tenslotte kunnen de gegevens gebruikt kunnen worden door app-bouwers, uitgevers, toeristische informatiepunten, enzovoorts voor hun eigen (commerciële) doeleinden. Zo halen we het meeste rendement uit de informatie en hebben zoveel mogelijk mensen er plezier van.

Ik geloof niet dat het een bewuste keuze was van het project om de gegevens níet als open data beschikbaar te stellen. Wat ik wel denk, is dat er bij het opstellen en uitvoeren van projectplannen en het toekennen van subsidie vaak te weinig aandacht is voor de duurzaamheid en het hergebruik van de gegevens die binnen het project worden verzameld. Publicatie van de projectresultaten als open data verhelpt dit probleem voor een groot deel.

Update 18 maart 2013:
Eén van mijn Twitter-volgers attendeerde me op plannen om de gegevens op termijn op te nemen in de koepeldatabase Digitale Toeristische Informatie, waarna de gegevens via een API vrij beschikbaar zouden zijn.

Daarnaast ontving ik vandaag het bericht dat Falkplan bedrijven en instellingen tegen betaling de mogelijkheid biedt om zich online te presenteren in de knooppunten-kaart die zij via het internet gaan aanbieden. Begrijp me goed, ik vind het geen probleem dat Falkplan probeert langs verschillende wegen geld te verdienen aan het Waddenwandelen-netwerk. Integendeel. Waar ik wél problemen mee heb, is dat de gegevens exclusief verstrekt zijn aan Falkplan, waardoor andere bedrijven niet dezelfde kansen krijgen.